Artrit ve Romatizma Nedenleri Etkileri

Artrit ve romatizmanın nedenleri ve etkileri

Bunlar nedir ve sizi nasıl etkilerler
Romatizmal hastalıkların 200’den fazla cinsi vardır ve hep­sinin neden ve sonuçlarını bir tek bölümde açıklamak im­kansız olduÄŸu için, burada yalnızca artrit ve romatizmanın en yaygın olan üç tipi üstünde duracağız.
Romatoit artrit (iltihaplı artrit)
Osteoartrit (dejenerasyon yapıcı artrit)
Fibromiyalji (kas romatizması, ya da, fibrosit)

Romatoit artrit

Muhtemel nedenleri

Ä°ngiltere’de ve baÅŸka yerlerde çok miktarda araÅŸtırma yapıl­masına ve çeÅŸitli teorilerin ortaya çıkmasına raÄŸmen roma­toit artritin nedeni henüz tam olarak bilinmemektedir. Belki de en akla yatkın teori bağışıklık sisteminin bozulması so­nucunda, enfeksiyonlara saldırması gereken antikorların vücudun kendisine yönelerek tahrip etmesidir. Bu iÅŸlem oto-bağışıklık hastalığı olarak bilinir.

Aynı zamanda bir virüsün de ya doÄŸrudan eklemin iç yü­zeyine saldırarak, ya da, normal hücreleri enfekte edip ek­lemlerin dış kaplamasını deÄŸiÅŸtirerek, onları vücudu iÅŸgal eden zararlılara karşı savunmakla görevli makrofaj hüc­relerinin tanımayacağı hale getirip romatoit artrite neden olabileceÄŸi düşünülmüştür.

Bu bağışıklık iÅŸlemi, örneÄŸin, organ naklinde gerçekleÅŸir. Böyle bir durumda nakledilen organın reddedilmesini önle­mek için özel ilaçlar (immünosüpresif ilaçlar) kullanılarak iÅŸ­lemin kontrol altına alınması gerekir. Romatoit artritte sinovya zarındaki hücrelerin retrovirüs adlı özel bir virüs ta­rafından deÄŸiÅŸtirerek antikorların saldırısına hedef haline getirildiÄŸine inanılır. Retrovirüs yıllarca hareketsiz kalabilir, fakat baÅŸka bir virüs enfeksiyonuyla uyarılıp harekete ge­Ã§ebilir.

DiÄŸer bir teori de romatoit artritin baÅŸka bir kusurlu gen tarafından kuÅŸaktan kuÅŸaÄŸa geçirilebileceÄŸi ÅŸeklindedir. Bu geni taşıyan aile üyelerini romatoit artrite eÄŸilimli hale ge­tirebilir, ya da, hastalıklarının ÅŸiddetini artırabilir.

Romatoit arteriti olan insanların kanında ’romatoit faktörü’ adlı belirli bir proteinin bulunabildiÄŸi ve bir kan testiyle be-lirlenebileceÄŸi bilinmektedir. Fakat bu proteinin hastalık or­taya çıkana kadar görünmemesinden dolayı bu test teÅŸhis için pek yararlı olmaz.

Ayrıca beslenme ÅŸeklinin de bir faktör olduÄŸu ve belirli yi­yeceklerin (özellikle et ve et ürünlerinin) yenilmesinin bir in­sanı hastalığa daha açık hale getireceÄŸi bilinmektedir. A-raÅŸtırmalar vejetaryen bir diyetin koruyucu bir önlem olabi­leceÄŸini ve belirtilerin kontrol altına alınmasında kesinlikle yardımcı olduÄŸunu göstermiÅŸtir.

Diğer birçok hastalıkta olduğu gibi aşırı stres de bir romatoid artrit krizinin tetikleyicisi olabilir. Stresin kaynağı yok edilince hastalık belirtilerinin de nasıl hızla kaybolduğu hakkında pek çok örnek vaka anlatılmaktadır.

Etkileri

iltihaplı artritte sorunun kaynağı, adından da anlaşıldığı gibi
(eklemin kendisinde oluÅŸan deÄŸil iç yüzeyinde bulunan ve çevresini saran) iltihaptır. Ä°ltihaplanma iÅŸlemi vücudun bir enfeksiyon, ya da, yaralanmayla uÄŸraÅŸma yoludur. Etkile­nen bölüme gelen kan miktarı artar ve böylece iyileÅŸme sü­recine yardımcı olmak için daha çok beyaz kan hücresi (/ö-kosit) getirilir.

iltihaplanmanın klasik belirtileri ısınma, kızarma, ÅŸiÅŸlik, aÄŸrı ve iÅŸlev kaybıdır. (Bunlara kan akışının hızlanması ve kandaki iyileÅŸtirici kimyasalların kılcal kan damarlarından il­tihabın nedenini etkisiz hale getirerek iyileÅŸmeye yardımcı oldukları hasta bölgeye sızması neden olur. Ä°ltihabı baÅŸ­ladığı yere hapseden belirli hormonlar yoluyla iltihabın ya­yılması önlenir.)
Romatoit artritte vücudun iyileşme işlemlerinin karşısında savaşılacak zorlu ve ne yapacağı önceden kestirilemeyen bir düşman vardır. Önce bir ekleme, sonra da bir başkasına ve belki de aynı anda birçoğuna saldırabilir. Aniden ve hiç umulmadık bir şekilde görünüp kaybolabilir, ya da, seçtiği ekleme yerleştikten uzun bir süre sonra tahribata başlar.

Hafif vakalar. Ä°ngiltere’ deki tüm romatoid artrit vakalarının yaklaşık yüzde 30’unu oluÅŸturan hafif krizlerde parmaklar ve bilek genellikle ilk olarak aÄŸrıyan ve ÅŸiÅŸen yerlerdir. Sa­bahları baÅŸlangıçta aÄŸrı ve tutulma daha fazla olur, fakat hızlı bir ÅŸekilde azalır ve hasta (parasetamol gibi) basit bir aÄŸrı kesiciyle bunlarla baÅŸa çıkabilir. Bu aÅŸamada yalnızca eklem kapsülünün iç yüzeyi iltihaplanır; iltihap birkaç gün, ya da, hafta içinde geçer ve eklem normale döner. Bu süre içinde hastanın ateÅŸi yükselebilir, fakat genelde kendini iyi hisseder ve büyük ihtimalle doktora gitmenin gerekmediÄŸini düşünür.

Mutedil vakalar. Romatoit artrit vakalarının çoÄŸunluÄŸu (yüz­de 60’ı) aÄŸrı, ÅŸiÅŸme ve tutulmanın daha ÅŸiddetli ve uzun sü­reli olduÄŸu ’mutedil’ kategoride gerçekleÅŸir. Hastalık aniden, ya da, kademeli olarak ortaya çıkabilir ve yalnızca parmak ve bilek eklemlerini deÄŸil, aynı zamanda ayakları, omuzları, dirsekleri, dizleri ve hatta çene kemiÄŸini etkileyebilir.

Eklemler tipik bir ÅŸekilde özellikle sabahları ilk olarak tu­tulmuÅŸ ve aÄŸrılı olacak, tutulma o gün içinde açılmasına raÄŸmen, gece tekrarlayacaktır. Hasta genel bir rahatsızlık ve ateÅŸin yanı sıra halsizlik, hassasiyet ve moral bozukluÄŸu hisseder.

AÄŸrı parmaklardan baÅŸlayarak sırasıyla bilek, omuz, ayak bileÄŸi, ya da, dizi etkileyerek eklemden ekleme atlayabilir. Benzer eklemleri de etkileyebilir (örneÄŸin eller, kollar ve ba-caklardaki benzer eklemler). Beklenmedik bir ÅŸekilde ta­mamen kaybolabilir ve belli olmayan bir süreden sonra aynı beklenmedik ÅŸekilde yeniden alevlenebilir.

Romatoit artrit, krizlerinin sıklığı ve ÅŸiddeti önceden kes­tirilemeyen bir hastalıktır. Nemli soÄŸuk hava bu hastalığı a-ğırlaÅŸtırabileceÄŸi için kuru ve sıcak iklim yararlı olur.
Romatoit artritin bu daha uzun süren krizlerinde iltihapla­nan sinovya zarı kalınlaÅŸarak eklem boÅŸluÄŸuna yayılır. Ta­ÅŸan sıvılar ve hücreler de ekleme sızar ve kemik uçlarını örten kıkırdakları tahrip etmeye baÅŸlar. Eklemin sabit dur­masını saÄŸlayan baÄŸlar ve kasları kemiklerle birleÅŸtiren ten-donlar da çoÄŸunlukla iltihaplanır (ÅŸekil 5). Klasik tıbbi tedavi bu nedenle iltihabı azaltarak eklemin ciddi hasar görmesini önlemeyi amaçlar.

Ä°ltihap cilt altında oluÅŸabilir ve dokununca acı veren kü­Ã§Ã¼k yumrular ortaya çıkabilir. Bu yumruların en çok ortaya çıktığı yerler ön kolda, dirseÄŸin hemen altında ve belde, sakrumun (kuyruk sokumunun) yukarısındadır. Anemi (kan­daki demir eksikliÄŸi) ek bir komplikasyon olarak ortaya çı­kabilir.
Ağır vakalar. Gerçekten ağır olan vakaların yüzde 10’unda iltihaplanıp kalınlaÅŸan sinovya (iç yüzey) yalnızca kıkırdak­ları deÄŸil kemiklerin uçlarını da eritir ve böylece eklem tam olarak iÅŸlev yapamaz hale gelir. BaÄŸlar da zayıflar ve ke­mikleri yerlerinde tutamaz, böylece eklemin tümü saÄŸlam­lığını yitirip deforme olur. Talihsiz hasta büyük acıya ve sa­katlığa maruz kalır ve normal yaÅŸantısını sürdürmek için yardım ve desteÄŸe muhtaç olur.